Een nieuwkomer op de (vrijwilligers)werkvloer: Sefa

‘Kent u dat, dat u hollend naar het station, want de trein vertrekt al bijna en u móét ‘m halen, in een hondendrol trapt, nog nèt niet uitglijdt, nog nèt uw trein haalt, en dat u dan door de aantrekkelijke reiziger die tegenover u zit en met wie u dolgraag een praatje zou willen maken, met een vies gezicht wordt aangekeken omdat u naar poep stinkt? Kent u dat gevoel?’ Omdenken! Dan zou het fijn zijn als je via Ontwikkellink bij NLP-trainer en coach Anita Schelling de voor vrijwilligers gratis workshop met bovenstaande titel had gevolgd. Dan zou je hebben geweten dat je tegen een hoop lastige situaties ook anders aan kunt kijken; dat je je niet hoeft te schamen over iets waar je niets aan kunt doen; dat je niet tegen jezelf hoeft te zeggen dat je een sufferd bent omdat je niet beter hebt opgelet. En dan vind je misschien de ruimte in je hoofd en hart om met enige zelfcompassie naar de situatie te kijken en er de humor van in te zien. En mogelijkheden om de situatie wat makkelijker te maken. Misschien ligt er wel een achtergelaten plastic tas op de vloer – ‘Tja die treinen van tegenwoordig, die worden niet goed opgeruimd’ – waar je je schoenen in kwijt kunt! Herkaderen Anita zou dit ‘herkaderen’ noemen. Je kunt de situatie niet veranderen, maar je kunt er wel met een andere bril naar kijken. Je plaatst dan ‘een andere beleving om de situatie’ (sic). Een deelneemster aan de workshop vertelt dat ze vaak zó boos wordt op haar buren die hun auto voor haar oprit zetten, waardoor zij er niet uit kan. Niet met de auto, soms zelfs niet met de fiets. Wat een irritante rotburen heeft ze toch! Ik opper voorzichtig dat ze dit waarschijnlijk niet doen om haar dwars te zitten; ze zijn gewoon druk en onnadenkend. Ze begint helemaal te stralen, oh ja zo kun je er dus ook naar kijken! Haar oprit is nog steeds geblokkeerd, maar ze heeft er hopelijk iets minder last van, want ze realiseert zich dat de buren het niet doen om haar te pesten. Natuurlijk, voegt Anita eraan toe toe, zijn lang niet alle problemen op te lossen. Dan is het de kunst om te kunnen denken: ‘Shit. Punt.’ ‘Zoals verwacht loopt alles anders’ Dat is de titel van een boek van Berthold Gunster (1959), grondlegger van het omdenken. Wat zijn de feiten en wat zijn je verwachtingen, kun je ze bijstellen, en zo niet, hoe ga je daar dan mee om? Hij vertelt bijvoorbeeld over een groepje verpleeghuisbewoners die heel graag weer eens een treinreisje wilden maken. Elke keer weer zaten ze teleurgesteld te wachten op de trein die nimmer kwam. Totdat men een coupé plaatste en een film liet draaien waarin je een veranderend landschap voorbij ziet komen… Wat is je reactie? Raar? Oneerlijk? Of juist geniaal? In ieder geval verbeterde deze vondst het gemoed van de bewoners aanmerkelijk èn voerden ze in de trein hele gesprekken! ‘Ik zie u graag’ Aan die prachtige Vlaamse manier om te zeggen dat je van iemand houdt, moet ik denken wanneer Anita een prachtig en herkenbaar voorbeeld geeft van de vele – soms irritante - manieren waarop je dit kunt zeggen. Zoals: ‘Wees voorzichtig, doe je gordel vast, kijk je wel goed uit.’ Bah, wat een bemoeizucht, kun je dan denken. Of zegt diegene eigenlijk: ‘Ik hou van je, ik wil dat het goed met je gaat, ik wil je niet kwijt.’ Dit voorbeeld herken ik; het doet me denken aan m’n overbezorgde moeder. Tot slot: het gaat om wat er wèl kan i.p.v. wat niet kan. Niet denken in problemen maar in mogelijkheden. Tekst en beeld: Magda Bootsma

Het is gezellig in de voormalige Bouwmanschool aan de rand van de wijk De Hoogte. Achter de bar staat de Italiaanse Claudia, samen met Yara uit Syrië. Ze serveren koffie, thee en lekkers aan mensen uit de wijk. Zo ontmoeten ze elke dag tientallen buurtbewoners met meer dan vijftien verschillende nationaliteiten. Wat vroeger de hal van de school was, is nu een grote woonkamer. De lokalen zijn omgebouwd tot kantoren, dansstudio’s, workshopruimtes en een grote keuken. Buiten is een pluktuin voor groenten- en fruit en een sociale fietsenwerkplaats. Het schoolplein is omgetoverd tot een groot terras, waar buurtbewoners samenkomen om te eten, drinken, lachen, spelen, praten en om elkaar te helpen. Want daar gaat het uiteindelijk om bij wijkcentrum De Verbinders. Mensen samenbrengen Yamen Erksousi (29) is bestuurslid van De Verbinders. In 2016 vluchtte hij vanuit Syrië naar Nederland: ‘Ik studeerde economie en zat in het laatste jaar van mijn studie, maar door de oorlog was het te gevaarlijk om daar te blijven.’ Via Turkije kwam hij naar Nederland, waar hij eerst zijn eigen cateringbedrijf opzette en daarna aan de slag ging bij een reïntegratiebedrijf. De komende jaren komt alles wat hij de afgelopen vijf jaar geleerd heeft samen: ‘Mijn eigen bedrijf gaat op in De Verbinders. Het wordt een sociale onderneming die mensen weer aan het werk kan helpen.’ Zelf woont hij in Vinkhuizen, maar De Hoogte is voor Yamen net zo goed een “thuis”. Hier brengt hij mensen samen. ‘De Hoogte heeft te maken met veel armoede, sociale problemen en werkloosheid. Maar mijn motto is: kom niet met een probleem, kom met een oplossing.’ Dus is er eten voor iedereen, tegen een vrijwillige bijdrage. Er zijn activiteiten, je kunt Nederlands leren, dansen, hulp krijgen als je verslaafd bent en meer. ‘Mensen uit de wijk helpen hier mensen uit de wijk’, zegt Yamen trots. Iedereen kan het! Voor De Verbinders is Yamen op zoek naar vrijwilligers en participanten: mensen in een reïntegratietraject. In het bijzonder zoekt hij mensen voor de bardiensten. Daarvan zijn er drie per dag, zeven dagen per week. Elke dienst duurt vier uur en ook als je geen Nederlands spreekt, kun je bij De Verbinders terecht: ‘We zorgen dat er twee mensen tegelijk achter de bar staan, waarvan eentje sowieso Nederlands spreekt.’ Ook horecaervaring is niet zo belangrijk: ‘Het gaat om enthousiasme, betrokkenheid en sociale vaardigheden.’ Yamen: ‘Waar je vandaan komt en wat je op dit moment kunt is niet belangrijk. Kijk naar mij. Ik ben niet bij een taalschool geweest, ik heb geen bijzondere opleidingen gedaan in Nederland. Via werkervaring heb ik Nederlands geleerd en Nederland beter leren kennen. Als ik dat kan, dan kan iedereen het, toch?’ Haalbare doelen Vraag Yamen naar de sleutel van succes en hij zegt: haalbare doelen stellen. ‘Als je naar Nederland komt, moet je niet binnen een jaar miljonair willen worden. Mijn eerste doel was en eigen bedrijfje opzetten. Mijn tweede doel was de Nederlandse taal leren. En nu heb ik als doel: andere mensen helpen. Ik wil anderen geven wat ik zelf ook heb gekregen: kansen op een mooie baan in Nederland. Ik hoef geen uien te schillen en mijn werk is ontzettend afwisselend. Juist door mensen van verschillende culturen, religies en mentaliteiten bij elkaar te brengen, kunnen we elkaar helpen. Dat is wat ik iedereen gun bij De Verbinders en daarbuiten: de kans om jezelf te ontwikkelen.’ Tekst en beeld: Sander Koenen

Een dierbare vriend van mij heeft als motto: ‘We gaan dapper verder!’ Aan hem moet ik denken als ik op de site van Mindfulnesstrainer Margriet Hekkert lees over hoe ‘dapper’ ze ruim tien jaar geleden ‘verder ging’ nadat er bij haar reuma was geconstateerd, en ze vijf jaar later ook nog een chronische longaandoening kreeg. Gelukkig zijn, ondanks, of juist dankzij, je ziek-zijn ‘Ik heb nu een rijker leven dan voordat ik ziek werd’, zegt Margriet op haar site. Dat klinkt in eerste instantie haast ongelooflijk, en toch meent ze het oprecht. Ze leeft met meer aandacht voor zichzelf, en voor de mensen en bezigheden die ècht belangrijk zijn. Dankzij die aandacht werkt ze nu als mindfulness-trainer. Tijd voor jezelf nemen Eén van de moeilijkste dingen is om letterlijk en figuurlijk stil te staan bij wat er ‘op dit moment, hier en nu, is.’ We gaan vaak maar door met alles wat er nog moet gebeuren; met alles wat onze aandacht vraagt. En wie schiet er dan bij in? Juist, jijzelf dus. Ook voor Margriet is het een heel proces geweest om te leren aanvaarden wat er is; hoe de situatie nu is; en om daar dan naar te handelen. Dus als ze moe is, dan moet ze echt even gaan liggen, en zichzelf niet dwingen om maar door te gaan totdat het echt niet meer gaat. Hoe doe je dat, mindful zijn? Op een donkere en koude dinsdagochtend neemt Margriet ons mee naar het Stadspark. Het regent pijpenstelen, maar dat lijkt haar niet te deren. Als we de Paterswoldseweg overgestoken zijn, geeft ze ons de opdracht om langzaam te lopen, om onze voeten met aandacht op te tillen en weer neer te zetten. En ik, ik kan alleen maar denken: ‘Ik wil dit niet, ik wil naar huis, ik heb het koud, zouden de andere deelnemers dat nou niet hebben? Doe ik het niet goed?’ Dus ja hoor, daar zijn ze weer, al die gedachten en oordelen. Laat de situatie maar zijn zoals hij nu is. Oké, ik heb het koud, EN ik loop gewoon door. Het is er allebei. Bewust ademhalen We lopen door het groen en staan een paar maal stil onder de grote bomen langs de wandelpaden. We doen ademhalingsoefeningen, bijvoorbeeld door onze voetstappen en onze ademhaling met elkaar in balans te brengen. Na elke oefening geeft Margriet ons de gelegenheid om, alleen als we dat willen natuurlijk, onze ervaring te delen. Geregeld valt bij dit napraten het woord ‘verbinding’: Kun je je, terwijl je in stilte loopt, verbinden met wat er in jezelf is, met wat je denkt en voelt? En kun je in verbinding zijn met alles wat buiten jezelf is, met je groepsgenoten, en met alles wat er te zien, te ruiken, te horen is? Zou dit wat voor mij zijn? Dat vraag je je wellicht af terwijl je dit leest. Het is zo lastig om te beschrijven wat er precies gebeurt; je moet het ervaren om het te snappen, om het maar in een variant van Cruijff’s beroemde ‘Je gaat het pas zien als je het doorhebt’ te verwoorden. Tekst: Magda Bootsma Foto: Judith Meijer