Een scheidsrechter vertelt

“Het is fijn dat je dit als vrijwilliger kan doen voor mensen die geen hoge opleiding, veel geld of een dominee op de achtergrond hebben. Je komt bij mensen thuis op een verdrietig moment, zeker; maar het is ook een bijzonder moment omdat het echt ergens over gaat, er is geen bla bla en dat is mooi. Ik vind het een prachtig beroep.” Herinneringen “Als ik gevraagd word om te spreken op de uitvaart ga ik met de mensen praten om meer te weten te komen over de overledene. Ik begin het gesprek altijd door te vragen hoe de afgelopen dagen zijn gegaan en dan hoor je iets over het ziekte- en sterfproces. Dan zijn ze dat kwijt en kun je daarna vragen naar jaartallen en feiten uit iemands leven. Dan komen de herinneringen boven. Families vinden het vaak heel fijn om dit te kunnen delen, ook met elkaar. Je hoort vaak hele bijzondere verhalen. Ik vind ieders levensverhaal fascinerend.” Mooie verhalen “Er was die keer dat ik in gesprek was met allemaal broers en zussen vanwege de oudste broer die overleden was. Ze vertelden dat ze als kinderen  uit huis waren geplaatst en dat de oudste broer altijd gezorgd had dat de broers en zussen elkaar bleven zien. Hij voelde zich, zo jong als hij was, toch verantwoordelijk. Ze herinnerden zich ook nog het lekkers dat hij voor ze bij elkaar spaarde. Zo ontroerend. En dat is het: er kan veel ellende zijn maar je krijgt ook altijd het mooiste van iemand te zien.” Een paar dagen “Als er een oproep is ben ik er altijd een paar dagen heel intensief mee bezig en dan heb ik weinig ruimte voor andere dingen. Ik moet ook nadenken over wat voor kleren ik aan trek en daarbij pas ik me bij de familie aan. De toespraak die ik heb geschreven laat ik altijd vooraf lezen en je overlegt met de uitvaartbegeleider. Ik wil bijvoorbeeld niet dat er tijdens mijn toespraak dia’s getoond worden, dat leidt af.” Een rood draadje “Als je dit wil doen moet je echt interesse in mensen en hun leven hebben, empathisch zijn en je moet natuurlijk goed kunnen luisteren. Het is ook belangrijk dat je in de verhalen die de familie vertelt een rode draad weet te ontdekken waaromheen je je toespraak bouwt. Ik probeer altijd met een lichte, troostende toon te eindigen.” Een poule van sprekers “We hebben een poule van sprekers en die zou wel wat groter mogen zijn omdat we soms nee moeten verkopen omdat niemand van ons kan. Dat is echt jammer. Ik heb het nu ongeveer tien keer gedaan in de afgelopen twee jaar. Het is wel fijn dit met een zekere regelmaat te doen zodat je iets van routine kan opbouwen.” Gedegen opleiding “Nieuwe sprekers krijgen een heel gedegen professionele opleiding van twee weekenden, er is intervisie en er zijn terugkomdagen. Tijdens die dagen doen we niets anders dan ervaringen uitwisselen en dat is echt heel mooi. Tijdens de opleiding wordt ook wel duidelijk of je hiervoor geschikt bent.” Interesse? Hier vind je de vacature van Humanistisch spreker bij uitvaarten. Tekst : Jeanet Verveer beeld: Ronald Doevelaar

Ik bel aan bij de achterdeur en Ton doet open. We lopen een wenteltrap omhoog en gaan via een gangetje de Librije binnen; een prachtige kamer met uitzicht op het Martinikerkhof. Ik ben in de Martinikerk waar Ton (78) al twintig jaar vrijwilliger is. Het gebouw, de geschiedenis Nog voor ik een vraag gesteld heb begint hij te vertellen over de kamer, het gebouw, de geschiedenis en wanneer ik even gluur in een grote kast haalt hij er een vaasachtig voorwerp uit en vertelt: “Zo’n veertig van deze ‘vazen’ vind je, met de opening naar beneden, op een bepaalde plek in het plafond van de kerk. Ik ga wel eens met een groepje bezoekers daar onder staan en dan merken ze dat daar geen galm is, omdat de potten dat wegvangen.” Dit is een van de vele verhalen die Ton vertelt in het uurtje dat we door de kerk lopen. Anekdotes en verhalen Ton was leraar Engels aan het St Maartencollege en organiseerde ook nog jarenlang culturele reizen naar Rome dus als leraar met belangstelling voor architectuur en geschiedenis is hij hier helemaal op z’n plek. De vrijwilligers staan bij de balie waar mensen binnen komen en twee euro betalen voor het bezoek. Maar Ton vertelt ook veel. “Als ik zie dat er een paar mensen ergens staan te kijken (en er is veel te zien in de kerk) dan ga ik erbij staan en begin te vertellen en voor je het weet staan er nog tien andere mensen om je heen te luisteren.”  Hij vindt het hartstikke leuk. “Ik heb geleerd aan een groep te zien hoe boeiend of hoe saai ze het vinden dus ik kort het verhaal in of breidt het uit.  Als leraar weet ik dat je niet met feitjes en jaartallen moet komen maar met anekdotes”. Gewelven Ton: “Ik ben in het begin een aantal keer met een rondleiding mee geweest en er is een boek over de geschiedenis van de kerk geschreven, gaandeweg kom je steeds meer te weten.”  Hij leidt ook groepen mensen rond over de gewelven bovenin. “Dat is absoluut spectaculair, ik ga eerst even met ze in de kerk staan en dan wijs ik naar boven en zeg ‘straks sta je daar bovenop’ .” De zeven werken van Barmhartigheid Het is een prachtige kerk waar veel te zien is. In de kooromgang hangen schilderijen van Egbert Modderman, ‘De Zeven Werken van Barmhartigheid’  waar Ton ook heel veel over weet te vertellen. (Achterin de kerk hangt ook een achtste werk: Zorg voor de Schepping/Het milieu Hij vindt de schilderijen prachtig en vertelt dat hij de schilder mag bellen (hij woont vlakbij) als iemand iets wil weten of erg geraakt is. De schilderijen maken vaak veel indruk vanwege hun emotionele intensiteit. In principe heb je één keer in de twee weken samen met een andere vrijwilliger dienst,  maar er zijn wat weinig vrijwilligers, dus is Ton er elke week te vinden. “Elke keer als ik dienst heb gehad gebeurt er iets wat nog nooit eerder is gebeurt en dat hoeven geen spectaculaire dingen te zijn.”  Zo te horen is er afwisseling genoeg. Heb je belangstelling dan vind je hier de vacature. Tekst en beeld: Jeanet Verveer

Zo omschrijven Loes Hogenhuis en Efiena Bil hun team van ongeveer veertig vrijwilligers. Samen zetten zij zich met hart en ziel in voor hun Museum Vosbergen. Het muziekmuseum is gevestigd in een prachtig pand op een prachtige plek: het in de buurt van Eelde gelegen landgoed met dezelfde naam. https://youtu.be/azJzb1-EgT4 Keihard gewerkt Ik keek m’n ogen uit toen Loes en Efiena ons de in de negentiende eeuw gebouwde villa lieten zien. Het pand heeft meerdere organisaties onderdak geboden; het heeft bijvoorbeeld in de jaren vijftig van de vorige eeuw een conferentieoord van de RUG gehuisvest. Het gebouw heeft ook slechtere tijden gekend, o.a. door leegstand. In 2000 werd op initiatief van Dick en Rieteke Verel begonnen met het ‘in oude schoonheid herstellen’ (sic) van het pand.  Een enorme klus! En dan te bedenken dat er in het begin nog maar twee of drie (!) vrijwilligers waren. Na slechts ruim twee jaar werd het pand in november 2002 voor het publiek geopend, met als nieuwe bestemming: een muziekmuseum. Ongeveer 1000 muziekinstrumenten Museum Vosbergen herbergt ongeveer 1000 muziekinstrumenten: van violen tot vleugels, van gitaren tot gongs, van trombones tot trommels, en ga zo maar door. Prachtig uitgestald in meerdere ruimtes, waaronder ook een kleine concertzaal. Wanneer daar concerten voor publiek worden verzorgd, schuiven en tillen (!) de vrijwilligers alle grote instrumenten opzij en maken zo ruimte vrij voor de luisteraars. Deze mensen zijn de echte helden van het museum: ze doen alles, maar dan ook echt alles, zelf. De ontvangst van bezoekers, het voorbereiden en geven van rondleidingen, het verzorgen en onderhouden van de tuin, het zetten en serveren van koffie en thee met wat zelfgebakken lekkers, de was draaien en last but not least de kleine en grote schoonmaak van – gelukkig alleen de binnenkant – van het pand. ‘We mopperen nog wel ’s hoor’ Dat zeggen Loes en Efiena met een grote lach. Want er is al zó enorm veel gedaan en gebeurd; dat zullen ze nooit vergeten. Soms zie je alleen even wat er allemaal nog móet gebeuren en dan vergeet je wat er allemaal al gedaan ís! Ze vertellen: ‘We hebben nog regelmatig contact met Dick’. Hij is inmiddels 85; zijn vrouw Rieteke is overleden. ‘Hij weet zó ontzettend veel en hij kan ook ontzettend veel.’ Zo heeft hij bijvoorbeeld alle uitleg die bezoekers via een koptelefoon kunnen horen, zelf ingesproken. En als voormalig docent exacte vakken kan hij ook precies uitleggen wat geluid is, wat trillingen zijn. Ter geruststelling: dat doet hij alleen wanneer bezoekers daarin geïnteresseerd zijn! Jonger publiek is van het harte welkom! De vrijwilligers steken veel energie in het verwelkomen van een jonger publiek. Ze hebben contact gelegd met de scholen in de regio en hebben inmiddels al heel wat basisschoolleerlingen in hun museum ontvangen. Voorafgaand aan zo’n bezoek krijgen ze eerst op hun eigen school een gastles van een musicus. Daarna komen ze naar Vosbergen, en vervolgens maken ze op school een instrument waar écht geluid uit komt. Wat een prachtig project! Oktobermaand Kindermaand Het team wil in ieder geval in de herfstvakantie (26 oktober-3 november) de hele week open zijn. Er worden rondleidingen gegeven, de kinderen maken een instrument, er is een speurtocht uitgezet… alles in het kader van de ‘anti-vergrijzing’ (sic). Liefst willen ze de hele maand oktober open zijn… of dat lukt hangt ook af van het aantal nieuwe vrijwilligers: Vrijwilligers gezocht! Niet alleen voor de oktobermaand, maar ook voor langere tijd, is het team op zoek naar enthousiaste collega’s. Kijk daarvoor op de website van het museum   Voor alle functies geldt dat je liefst minimaal twee keer per maand beschikbaar bent én dat je jezelf herkent in het compliment dat de vrijwilligers regelmatig krijgen: ‘Het is hier zo gemoedelijk; jullie hebben gelukkig tijd voor een praatje!’ Film : Bart Nieuwold Tekst:  Magda Bootsma