Trends in vrijwilligerswerk: wat zegt het onderzoek?

Meer mensen doen vrijwilligerswerk, maar anders

Uit CBS-cijfers over 2024 blijkt dat de helft van alle Nederlanders van 15 jaar en ouder vrijwilligerswerk doet. Dat is een aanzienlijk deel van de bevolking en een stijging ten opzichte van eerdere jaren.

Maar de aard van het vrijwilligerswerk verandert. Mensen zijn minder bereid aan langdurige verplichtingen. Kortdurend, projectmatig en flexibel vrijwilligerswerk groeit. Wie werft voor een vaste wekelijkse taak voor onbepaalde tijd, heeft het moeilijker dan wie een concreet project met een duidelijk einde aanbiedt.

Digitalisering verandert het speelveld

Vrijwilligerswerk is steeds meer digitaal te vinden en te organiseren. Platforms, apps en sociale media maken het makkelijker om vrijwilligers te bereiken en te matchen. Tegelijk verwachten mensen een soepele digitale ervaring — inschrijven moet makkelijk zijn, communicatie snel.

Organisaties die digitaal achterblijven, raken bereik kwijt aan organisaties die dat niet doen.

Diversiteit in vrijwilligerswerk groeit, maar langzaam

Er is meer aandacht voor diversiteit en inclusie in de vrijwilligerssector. Toch zijn vrijwilligers nog altijd oververtegenwoordigd in bepaalde groepen: hoog opgeleid, middelbare leeftijd, autochtoon. Nieuwkomers, mensen met een lagere sociaaleconomische status en jongeren zijn ondervertegenwoordigd.

Dat is niet onoverkomelijk — maar het vraagt gerichte inspanning, niet alleen goede bedoelingen.

De 'gouden generatie' als onbenut potentieel

Onderzoek van KPMG in opdracht van VC Utrecht wijst op de potentie van 60-plussers als vrijwilliger. Deze groep heeft tijd, ervaring en levenslange expertise — maar wordt niet altijd actief bereikt of uitgenodigd.

Organisaties die hun werving afstemmen op deze doelgroep — via de juiste kanalen, met de juiste framing — kunnen hier veel winst boeken.

Wat motiveert vrijwilligers?

Onderzoek laat consistent zien dat mensen vrijwilligerswerk doen vanuit intrinsieke motivatie: zingeving, contact, bijdragen aan iets groters. Extrinsieke factoren (certificaten, kleine vergoedingen) zijn minder doorslaggevend dan organisaties soms denken.

Wat vrijwilligers weghoudt: een slechte ervaring bij de start, onduidelijke verwachtingen en het gevoel dat hun inzet niet wordt gewaardeerd.

Volgende stap

Wil je dieper duiken in onderzoek en data over vrijwillige inzet? Bekijk de onderzoeksrapporten en databanken in dit thema.